آموزش اخلاق در برنامه‌های درسی رشته‌های روان‌شناسی در دانشگاه‌های ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان شناسی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران (نویسنده مسئول).

2 استادیار، گروه روان شناسی، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی وضعیت آموزش اخلاق در چارچوب برنامه‌های درسی، به دانشجویان رشته‌های روان‌شناسی در ایران است. بدین منظور، همۀ برنامه‌های درسی روان‌شناسی فعال در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران با روش تحلیل محتوای کمّی بررسی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که درمجموع ۱۴ عنوان درسی مرتبط با آموزش اخلاق در 13 رشتۀ روان‌شناسی شناسایی شده‌اند؛ شامل ۹ درس «اخلاق حرفه‌ای» و ۶ درس «روان‌شناسی اخلاق». افزون بر ۱۴ درس یادشده، در سرفصل ۸۶ درس دیگر به موضوع اخلاق اشاره شده است. مجموع ۱۷۷ مؤلفۀ اخلاقی استخراج‌شده از سرفصل‌های ۱۰۰ درس روان‌شناسی، در چهار مقوله گنجانده شدند: ابعاد اخلاقی انسان، محتوای علم اخلاق، رشته‌های اخلاقی، و ارتباط اخلاق با دیگر امور. این یافته‌ها نشان می‌دهند در بیشتر رشته‌های روان‌شناسی در نظام آموزش عالی ایران، به آموزش اخلاق توجه شده است. مطالعۀ حاضر به‌مثابۀ پژوهشی اکتشافی و مقدماتی، تصویری کلی از وضعیت آموزش اخلاق در برنامه‌های درسی روان‌شناسی در ایران فراهم کرده و پیشنهادهایی برای آموزش اخلاق در مقطع کارشناسی روان‌شناسی ارائه نموده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Ethics Education in the Curricula of Psychology Disciplines in Iranian Universities

نویسندگان [English]

  • Mohammad Taghi Tabik 1
  • Naser Aghababaei 2
1 Assistant Professor, Department of Psychology, University of Quran and Hadith, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, University of Quran and Hadith, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The purpose of the present study is to examine the status of ethics education within the framework of curricula for psychology students in Iran. To this end, all active psychology curricula at the Ministry of Science, Research, and Technology of the Islamic Republic of Iran were examined using quantitative content analysis. The findings indicate that a total of 14 course titles related to ethics education were identified across 13 psychology disciplines; including 9 courses on "Professional Ethics" and 6 courses on "Moral Psychology." In addition to the aforementioned 14 courses, the topic of ethics is referenced in the syllabus of 86 other courses. A total of 177 ethical components extracted from the syllabi of 100 psychology courses were categorized into four themes: moral dimensions of the human, the content of moral science, moral disciplines, and the relationship between ethics and other matters. These findings demonstrate that ethics education has been addressed in most psychology disciplines in the Iranian higher education system. As an exploratory and preliminary study, the present research has provided a general overview of the state of ethics education in psychology curricula in Iran and has offered suggestions for ethics education at the undergraduate level in psychology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ethics Education
  • Psychology Education
  • Moral Psychology
  • Professional Ethics
  • Curriculum

مراجع

آقابابائی، ناصر. (1392). قضاوت اخلاقی و شخصیت: پرونده‌ای برای اتانازی. معرفت اخلاقی، (14)، صص 110‑123.
سازمان نظام روان‌شناسی و مشاورۀ جمهوری اسلامی ایران. (1386). نظام‌نامۀ اخلاق حرفه‌ای روان‌شناسان و مشاوران.
شمالی، محمدعلی. (1389). تأملی دربارۀ حوزه‌های مختلف مطالعات اخلاقی. رویش اخلاق و تربیت، 1(3)، صص 7‑26.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1389). سند نقشۀ جامع علمی کشور.
مؤمنی مهمویی، محسن. (1388). ارزشیابی برنامۀ درسی در آموزش عالی. راهبردهای آموزش، 2(2)، صص 71‑77.
Akhter, S., Pauyo, T., & Khan, M. (2019). What is the difference between a systematic review and a meta-analysis? (V. Musahl et al. Eds.). Basic methods handbook for clinical orthopedic research: A practical guide and case based research approach, pp. 331-342. Springer.
American Psychological Association. (2013). APA guidelines for the undergraduate psychology major: Version 2.0. Washington, DC: Author. https://doi.org/ 10.1037/e567232013-001.
American Psychological Association. (2023). APA guidelines for the Undergraduate Psychology Major Version 3.0: Empowering people to make a difference in their lives and communities. USA: Author.
American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. Washington, DC: Author. https://www.apa.org/ethics/code
Australian Psychology Accreditation Council. (2017). Accreditation standards for psychology programs. Melbourne, Australia: Author.
British Psychological Society. (2015). Guidelines on teaching and assessment of ethical competence in psychology education. Leicester, UK: Author.
Dunn, D. S., Halonen, J. S., & Smith, R. A. (2010). Teaching critical thinking in psychology: A handbook of best practices. Wiley-Blackwell.
Halpern, D. F. (2010). Undergraduate education in psychology: A blueprint for the future of the discipline. American Psychological Association. https://doi.org/ 10.1037/12063-000
Hogan, J. D., & Kimmel, E. B. (1992). Integrating ethics into the undergraduate psychology curriculum. Teaching of Psychology, 19(4), pp. 231‑234. https://doi.org/10.1207/s15328023top1904_3
Hulme, J. A. (2014). Integrating ethics into the undergraduate psychology curriculum in the UK. Psychology Teaching Review, 20(2), pp. 3‑10.
Hulme, J. A., & Cotton, D. R. E., & Stevens, M. (2015). Teaching ethics in undergraduate psychology curricula: The UK perspective. Psychology Learning & Teaching, 14(2), pp. 131‑143. https://doi.org/10.1177/1475725715573735
Landrum, R. E., & McCarthy, M. A. (2012). Teaching ethics across the psychology curriculum: A case study approach. Teaching of Psychology, 39(4), pp. 241‑244. https://doi.org/10.1177/0098628312456626
Narvaez, D., & Rest, J. (1995). The four components of acting morally (W. Kurtines & J. Gewirtz, Eds.). Moral Behavior and Moral Development. New York: McGraw-Hill.
Plant, E. A., & Pistorese, B. (2017). Jesuit higher education and the teaching of ethics in undergraduate psychology programs. Jesuit Higher Education: A Journal, 6(2), pp. 53‑65.
Pope, K. S., & Vasquez, M. J. T. (1991). Ethics in psychotherapy and counseling: A practical guide for psychologists. Jossey-Bass.
Prohaska, V. (2012). Academic integrity: The role of student honor codes (D. S. Dunn, R. A. R. Gurung, K. Naufel, & J. H. Wilson, Eds.). Controversy in the psychology classroom: Using hot topics to foster student engagement, pp. 161‑174. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13749-016
Rest, J. (1986). Moral Development: Advances in Research and Theory. New York: Praeger.
Rossiter, A., Walsh-Bowers, R., & Prilleltensky, I. (2002). Ethics as a guide in psychology. Canadian Psychology. Psychologie canadienne, 43(4), pp. 235‑245. https://doi.org/10.1037/h0086910
Ruiz, C. J., Brown, M. T., & Terry, C. (2019). Ethics education in Franciscan undergraduate psychology programs: A content analysis. Journal of Psychology and Theology, 47(4), pp. 278‑289. https://doi.org/10.1177/0091647119880104
Schwartz, B. M., & Tatum, H. E., & Hageman, M. C. (2012). Honor codes and academic integrity: A social psychological perspective. Ethics & Behavior, 23(2), pp. 135‑151. https://doi.org/10.1080/10508422.2012.728470

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار